Unia Europejska

Ten artykuł jest częścią serii o: Polityce i instytucjach Unii Europejskiej

Instytucje Europejskie Komisja Przewodniczący  (José Barroso) Komisja José Barroso Rada UE i Rada Europejska Prezydencja  (Hiszpania) Przewodniczący Rady Europejskiej Herman Van Rompuy Wysoki przedstawiciel Catherine Ashton Parlament Przewodniczący  (Jerzy Buzek) Członek PE Okręgi wyborcze Wybory 2009 (UE–27) 2007 (Bułgaria i Rumunia) 2004 / wg państwa (EU–25) Grupy polityczne Stałe komitety Jurysdykcja Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości Członkowie Sąd Sąd do spraw Służby Publicznej Rewizja finansów Trybunał Obrachunkowy Instytucje finansowe Europejski Bank Centralny Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Fundusz Inwestycyjny Ciała doradcze Komitet Ekonomiczno-Społeczny Komitet Regionów Ciała zdecentralizowane Agencje UE Prawo Acquis communautaire Procedura Traktaty Rozporządzenia · Dyrektywy · Decyzje Zalecenia · Opinie Inne Unia Gospodarcza i Walutowa Eurogrupa Rozszerzenia Relacje zagraniczne Paneuropejskie partie polityczne Budżet UE Wikiprojekt Unia Europejska

Wieżowiec Berlaymont w Brukseli, siedziba Komisji Europejskiej

Komisja Europejska (fr. Commission européenne, ang. European Commission), to organ wykonawczy Unii Europejskiej. Jest instytucją odpowiedzialną za bieżącą politykę Unii, nadzorującą prace wszystkich jej agencji i zarządzającą jej funduszami. Komisja posiada wyłączną inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa unijnego oraz jest uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych (ang. Comission Regulation). Jej główną siedzibą jest Bruksela.

Komisja funkcjonuje w oparciu o zasady systemu gabinetowego, a 27 komisarzy odpowiada randze ministra w rządach poszczególnych państw. Na każde państwo członkowskie Unii Europejskiej przypada jeden komisarz, choć w założeniu mają oni reprezentować interesy całej Unii, a nie państw, z których pochodzą. Jeden z grona komisarzy jest wybierany przez Radę Europejską (w składzie szefów państw i rządów) na przewodniczącego Komisji (obecnym przewodniczącym jest José Manuel Barroso, w 2009 roku został wybrany na drugą kadencję).

W potocznym rozumieniu termin "Komisja Europejska" może także oznaczać całą administrację podległą 27 komisarzom. Obecnie pracuje w niej około 25 tys. urzędników.

[edytuj] Struktura Komisji

Obecnie Komisja liczy tylu członków, ile jest państw członkowskich Unii (27). Od 1 listopada 2014 liczyć będzie każdorazowo 2/3 liczby członków Unii (tzn. jeśli UE liczy 27 państw, to komisarzy będzie 18). Jednak Rada Europejska stanowiąc jednomyślnie będzie mogła ustalić inną liczbę. Każdy z komisarzy jest odpowiedzialny za określony dział pracy, są więc oni odpowiednikami ministrów w zwykłym rządzie. W skład komisji wchodzi też wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa jako jeden z jej wiceprzewodniczących.

Członkowie komisji nie mogą czuć się związani żadnymi instrukcjami – są politykami, których powołanie rekomenduje Rada Unii Europejskiej i zatwierdza Parlament Europejski. Ich zadaniem jest nadzór nad przydzielonymi im dyrekcjami generalnymi.

[edytuj] Tryb wyboru Komisji

Zgodnie z postanowieniami Traktatu z Lizbony, Rada Europejska, stanowiąc większością kwalifikowaną, uwzględniając wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego, przedstawia kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej. Parlament Europejski wybiera przewodniczącego większością przewidzianej prawem liczby członków. W przypadku niewybrania kandydata, Rada Europejska ma miesiąc na przedstawienie nowego według tej samej procedury.

Rada Europejska w porozumieniu z przewodniczącym Komisji ustala listę komisarzy, postępując według sugestii państw członkowskich. Następnie skład Komisji podlega kolegialnemu zatwierdzeniu przez Parlament Europejski, który przedtem przesłuchuje kandydatów na komisarzy na posiedzeniach odpowiednich Komisji. W przypadku zatwierdzenia Rada Europejska mianuje Komisję stanowiąc większością kwalifikowaną.

[edytuj] Prerogatywy

Komisja Europejska zajmuje się wszystkimi bieżącymi zagadnieniami dotyczącymi funkcjonowania Unii, a więc polityką rolną, gospodarczą, społeczną, obronnością i polityką międzynarodową itp. Oprócz tego Komisja jest instytucją zajmującą się konstruowaniem i przedstawianiem pod głosowanie Radzie Unii Europejskiej lub Parlamentowi Europejskiemu wszystkich aktów prawnych Unii. Komisja przygotowuje też zazwyczaj propozycje traktatów i innych aktów prawa międzynarodowego, które są później dyskutowane na zebraniach Rady Europejskiej. Komisja Europejska nadzoruje też rządy państw członkowskich w sprawie wdrażania zmian prawa poszczególnych krajów wynikających z przystosowywania prawa krajowego do ustaleń unijnych. Komisja prowadzi też bieżące negocjacje z krajami kandydującymi do Unii. Przewodniczący Komisji Europejskiej jest oficjalną "głową" Unii, reprezentując ją w kontaktach międzynarodowych.

Komisja Europejska jako jedyny organ unijny ma prawo tzw. bezpośredniej inicjatywy legislacyjnej.

Komisja tworzy również białe księgi i zielone księgi. Zielone księgi to komunikaty dotyczące pewnych dziedzin polityki, skierowane przede wszystkim do uczestników konsultacji i debat na dany temat. Czasami stanowią impuls do podjęcia działań legislacyjnych. Białe księgi to dokumenty zawierające propozycje konkretnych działań Unii, opracowywane często po publikacji zielonej księgi rozpoczynającej dyskusję na dany temat^[1].

[edytuj] Historia Komisji

Poprzedniczkami Komisji Europejskiej były: powstała w 1952 r. Wysoka Władza, będąca organem zarządzającym EWWiS złożonym z funkcjonariuszy międzynarodowych, oraz istniejące od 1958 r. Komisja EWG i Komisja Euratomu. Wszystkie trzy organy zostały połączone w jednolitą Komisję Wspólnot Europejskich w 1967 r. na mocy Traktatu Fuzyjnego. Nazwa Komisja Europejska przyjęła się po wejściu w życie Traktatu z Maastricht i powstaniu Wspólnot Europejskich.

[edytuj] Zarzuty o korupcję i niegospodarność

W 1999 Komisja została rozwiązana w wyniku zarzutów o korupcję i nepotyzm podniesionych przez audytora wewnętrznego Paula van Buitenena, w których główną rolę grała komisarz Édith Cresson^[2]. Bezpośrednią przyczyną rozwiązania Komisji, której przewodniczącym był Jacques Santer, był raport Komisji Niezależnych Ekspertów opisujący brak zarządzania sprzyjający korupcji i niegospodarności:

Zarzuty o nierzetelne rozliczanie środków budżetowych i brak transparentności były podnoszone ponownie w 2004 roku^[3].

Po skandalu w 1999 roku rozwiązaniem problemu miało być uruchomienie biura antykorupcyjnego OLAF^[4]. Według Paula van Buitenena w 2008 roku nadal nie funkcjonuje ono skutecznie^[5].

W 2008 roku Komisja Europejska została skrytykowana przez koalicję organizacji pozarządowych za dopuszczenie do zdominowania grup eksperckich przez lobbystów i przedstawicieli biznesowych grup nacisku^[6].

W 2009 roku 66% skarg do europejskiego rzecznika praw obywatelskich (European Ombudsman) dotyczyło działań Komisji Europejskiej, z czego 36% braku transparentności - na przykład utrudniania dostępu do informacji publicznej^[7].

W kwietniu 2009 ujawniona została wewnętrzna notatka rozesłana do pracowników Komisji Europejskiej, w której zaleca się im by w raportach i korespondencji nie wspominali o prywatnych spotkaniach z lobbystami oraz instruuje, w jaki sposób utrudniać dostęp do informacji publicznej przez wąskie interpretowanie zapytań we wnioskach^[8].

[edytuj] Skład Komisji do 31 października 2009

 Osobny artykuł: Pierwsza Komisja José Barroso.

• José Manuel Durão Barroso (przewodniczący),
• Margot Wallström (instytucje, strategie komunikacyjne, I wiceprzewodnicząca),
• Günter Verheugen (przemysł, wiceprzewodniczący),
• Jacques Barrot (sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo, wiceprzewodniczący; wcześniej odpowiedzialny za transport),
• Siim Kallas (administracja, wiceprzewodniczący),
• Antonio Tajani (transport, wiceprzewodniczący; zastąpił Franco Frattiniego 9 maja 2008 r.),
• Benita Ferrero-Waldner (sprawy zagraniczne),
• Karel De Gucht (rozwój i polityka humanitarna; zastąpił Luisa Michela 17 lipca 2009 r.),
• Meglena Kuneva (ochrona konsumenta),
• Androulla Vassiliou (zdrowie, zastąpiła Markosa Kyprianou 10 kwietnia 2008 r.),
• Vladimír Špidla (zatrudnienie, sprawy społeczne),
• Mariann Fischer Boel (rolnictwo),
• Olli Rehn (rozszerzenie UE),
• Stavros Dimas (ochrona środowiska),
• Joaquín Almunia (sprawy monetarne),
• Neelie Kroes (konkurencja),
• Charlie McCreevy (rynek wewnętrzny),
• Algirdas Šemeta (budżet; zastąpił Dalie Grybauskaitė 1 lipca 2009 r.),
• Viviane Reding (społeczeństwo informacyjne),
• Andris Piebalgs (energia),
• Joe Borg (rybołówstwo i sprawy morskie),
• Paweł Samecki (polityka regionalna; zastąpił Danutę Hübner 4 lipca 2009 r.),
• Leonard Orban (wielojęzyczność),
• Ján Figeľ (edukacja, szkolenia, kultura),
• Janez Potočnik (nauka i badania),
• László Kovács (podatki),
• Catherine Ashton (handel; zastąpiła Petera Mendelsona 6 października 2008 r.),

[edytuj] Zobacz też

Adapt, CONVER - inicjatywy komisji.

[edytuj] Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Komisja Europejska

• Witryna oficjalna Komisji Europejskiej
• Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce

p • d • e Komisje Europejskie Pierwsza Komisja Waltera Hallsteina (1958-1962) • Druga Komisja Waltera Hallsteina (1962-1967) • Komisja Jeana Reya (1967-1970) • Komisja Franco Malfattiego (1970-1972) • Komisja Sicco Mansholta (1972-1973) • Komisja Françoisa-Xaviera Ortolii (1973-1977) • Komisja Roya Jenkinsa (1977-1981) • Komisja Gastona Thorna (1981-1985) • Pierwsza Komisja Jacques'a Delorsa (1985-1988) • Druga Komisja Jacques'a Delorsa (1988-1992) • Trzecia Komisja Jacques'a Delorsa (1992-1994) • Komisja Jacques'a Santera (1995-1999) • Komisja Romano Prodiego (1999-2004) • Pierwsza Komisja José Manuela Barroso (2004-2009) • Druga Komisja José Manuela Barroso (2009-2014)

p • d • e Rada Państw Morza Bałtyckiego Członkowie  Dania •  Estonia •  Finlandia •  Islandia •  Litwa •  Łotwa •  Niemcy •  Norwegia •  Polska •  Rosja •  Szwecja Obserwatorzy Francja • Holandia • Komisja Europejska • Słowacja • Stany Zjednoczone • Ukraina • Wielka Brytania • Włochy

[edytuj] Przypisy